و بر همه چيز توانايى دارد ، ولى همه افعال تابع مصالح مهمى است كه خود مىداند و عقلهاى محدود ما از درك آن عاجز است . معماى مذكور فقط سوال است نه ايراد ، سئوالى است كه براى من و امثال من از متوسطين طرح شده و خود را از ساليان بسيار قبل بر عقل من تحميل كرده است ، و به گمان من بسيارى ديگر هم كم و بيش براى اين سئوال پاسخى ندارند . سبب ذكر آن در اين رساله - كه شايد آخرين تاليفات من باشد - براى اينست كه راسخين در علم اگر بتوانند جواب جامع و قناعت بخشى ارائه دهند ، باشد تا ذهن ديگران را كه در مقابل اين گونه سئوالها گرفتار شده‌اند ، راحت گردانند . از قديم گفته‌اند معما چو حل گشت آسان شود ، و اللّه ولى التوفيق . در پايان ذكر اين نكته نيز لازم است كه اغلب حكومت‌هاى كشورهاى اسلامى سبب و مسبب جلوگيرى از اجراى احكام و حدود شرعى و حتى عامل تضعيف دين و تغيير احكام شرعى و تعويض آنها به احكام وضعى عصر شده‌اند . اگر عنايتى از جانب خداوند صورت مىگرفت كه حكومت بدست علماى ربانى مىرسيد مسلما دين پيشرفت زيادى پيدا مىكرد و اين همه افراط و تفريط بوجود نمىآمد . اين موضوع در طول تاريخ نبوتها چنين بوده كه حتى بسيارى از انبياى گذشته - عليهم و على نبينا و آله الصلاة و السلام - به مقدار علماى بزرگ دوران ما نفوذ اجتماعى و سياسى نداشته‌اند و ثروتمندان و زورمندان معاصر آنان به آسانى جلو ارشاد آنان را مىگرفتند و فايده بعثت را به پائين‌ترين درجه آن مىرسانيدند .